Kostnica w Sedlcu — przewodnik dla zwiedzających: wszystko, co musisz wiedzieć przed wizytą

W skrócie

Adres

Zámecká 279, 284 03 Kutná Hora–Sedlec — pod Kościołem Cmentarnym Wszystkich Świętych, ok. 1 godz. na wschód od Pragi

Czym jest to miejsce

Podziemna kaplica ossuarium, w której znajdują się artystycznie ułożone kości szacunkowo 40 000–70 000 osób

Artysta kości

Snycerz František Rint, któremu zlecenia udzieliła rodzina Schwarzenbergów w 1870 roku — żyrandol, herb, girlandy i kandelabry są jego dziełem

Początki

Opactwo cystersów założone w 1142 roku; cmentarz poświęcono ziemią z Golgoty w 1278 roku, a następnie wypełniły go ofiary dżumy i wojen husyckich

Wstęp

Wejściówki bez kolejki z limitem osób w półgodzinnych oknach czasowych; bilety datowane wyprzedają się w letnie weekendy i w okolicach Halloween

Fotografia

Od 1 stycznia 2020 roku obowiązuje zakaz fotografowania i filmowania wewnątrz kaplicy — dozwolone tylko na zewnątrz i na terenie wokół

Godziny otwarcia

Codziennie: ~9:00–16:00 XI–II, do 17:00 w III i X, do 18:00 IV–IX (ostatnie wejście tuż przed zamknięciem)

Jak dojechać

Około godziny pociągiem z dworca głównego w Pradze; ossuarium znajduje się kilka minut spacerem od stacji Kutná Hora hl.n. w dzielnicy Sedlec

UNESCO

Zabytkowe centrum Kutnej Hory z kościołem św. Barbary i katedrą Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Sedlcu — na Liście Światowego Dziedzictwa od 1995 roku

Kaplica czaszek

Sedleckie ossuary — czyli Kostnice, lub "Kaplica Czaszek" — to niewielka rzymskokatolicka kaplica pod cmentarnym kościołem Wszystkich Świętych, w dzielnicy Sedlec Kutnej Hory, około godziny drogię na wschód od Pitagi. Z zewnątrz jest to niepozorny gotycki kościół z charakterystyczną iglicą w kształcie namiotu; pod ziemią kryje się jedno z najbardziej niezwykłych i niepokojących wnętrz w Europie. Jego skropienia, kody i zakątki są w całości udekorowane ludzkimi kośćmi — szczątkami szacowanej liczby od czterdziestu do siedemdziesięciu tysięcy osób — wybielonymi na blado i ułożonymi w girlandy, kopce, heraldykę, a w centrum w ogromny żyrandiel.

Ważne jest, by zrozumieć, czym ossuary nie jest. Nie jest to eksponat muzealny ani atrakcja z gatunku horroru, ale poświęcona chrześcijańska kaplica i prawdziwe upamiętnienie zmarłych, wciąż będące własnością i zarządzane przez rzymskokatolicką parafię. Kości należą do prawdziwych ludzi — ofiar dżumy, żołnierzy, mnichów i mieszczan średniowiecznych Czech — a dekoracje zostały pomyślane jako medytacja nad śmiertelnością i zmartwychwstaniem, tematem, który średniowiecze nazywało memento mori: "pamiętaj, że umiesz". Odwiedzający, którzy przyjeżdżają z nastawieniem na cichą, niezwykłą i poruszającą półgodzinę, a nie na galerię do fotografowania, często uznają to miejsce za niezapomniane. Jako niezależny serwis pomocy w rezerwacji nie jesteśmy ossuaryw ani jego parafią; po prostu pomagamy zagranicznym gościom dotrzeć tam z pewnością — zabezpieczając bilet z datowanym wejściem bez kolejki i wyjaśniając wszystko poniżej przed podróżą.

Co zobaczysz: Kościana sztuka Františka Rinta

Niemal wszystko, co widzisz, zostało skomponowane w 1870 roku przez jednego rzemieślnika. Kiedy rodzina Schwarzenbergów zakłóciła posiadłość Sedlec, zleciła Františkowi Rintowi, snycerzowi i drzewiarzowi z Českiej Skalicy, uporządkowanie ogromnych, bezładnych stosów kości, które gromadziły się w kaplicy przez stulecia. Rint najpierw wybielił kości chlorowanym wapnem, nadając im jednolity blady kolor, który widzisz dzisiaj, a następnie, przez kilka lat, ułożył je w spójną i dziwnie piękną całość.

Jego centralnym dziełem jest wielki żyrandiel zwieszający się ze skropienia: mówi się, że zawiera co najmniej po jednej każdej kości ludzkiego ciała, ozdobiony czasami i udekorowany kolejnymi. W kątach wznoszą się ogromne, dzwonowate piramidy z ułożonych w stosy czaszek i kości długich; kościane girlandy zwisają z sufitu jak łańcuchy z papieru; a barokowe świeczniki, monstrancje i kielichy są w całości wykonane z ludzkich szczątków. Najbardziej zdumiewający ze wszystkiego jest herb Schwarzenbergów oddany w całości w kości, wraz ze słynnym szczegółem kruka dziobiącego odciętą głowę Turka — nawiązaniem do zdobycia przez rodzinę twierdzy Raab (Győr) z rąk Osmanów w 1598 roku. W pobliżu schodów wejściowych Rint pozostawił swój własny podpis, ułożony z kości i datowany na 1870 rok — ciche roszczenie artysty do dzieła stworzonego z martwych. Świadomość tego, na co patrzysz, kto to stworzył i dlaczego, zmienia wizytę z szoku w coś o wiele bardziej poruszającego.

Osiem wieków: jak kości trafiły do Sedlca

Historia zaczyna się w 1142 roku, kiedy zakon cystersów założył opactwo w Sedlcu – pierwszy klasztor cysterski w Czechach. Punkt zwrotny nastąpił w 1278 roku, gdy król Przemysł Otakar II wysłał opata Henryka z misją dyplomatyczną do Ziemi Świętej. Mówi się, że wrócił z garścią ziemi z Golgoty, wzgórza Ukrzyżowania w Jerozolimie, i rozsypał ją po cmentarzu opactwa. Z dnia na dzień Sedlec stał się świętą ziemią – jednym z najbardziej pożądanych miejsc pochówku w całej Europie Środkowej, do którego ciągnęli wierni z całych Czech, Polski, Bawarii i dalszych stron.

Zapotrzebowanie na groby stało się przytłaczające, gdy historia zrobiła swoje. Około 1348 roku przez Czechy przetoczyła się Czarna Śmierć, a wojny husyckie na początku XV wieku dołożyły kolejne tysiące ofiar, aż cmentarz krył szczątki dziesiątek tysięcy zmarłych. Kiedy potrzebowano ziemi i likwidowano starsze groby, ekshumowane kości gromadzono w dolnej kaplicy nowego gotyckiego kościoła cmentarnego, zbudowanego około 1400 roku. Tradycja głosi, że na wpół ślepy mnich zaczął układać kości w piramidy już w 1511 roku. Na początku XVIII wieku zrujnowany kompleks odbudowano w niezwykłym stylu, a w 1870 roku Schwarzenbergowie zlecili Rintowi nadanie kościom ich obecnej formy. To, co dziś odwiedzasz, to osad ośmiu wieków czeskiej wiary, zarazy i wojny, ukształtowany na samym końcu w dzieło sztuki.

Dlaczego potrzebujesz biletu z wyznaczoną godziną

Najważniejsza rzecz, którą musisz zrozumieć przed wizytą, to fakt, że ossuarium jest małe, podziemne i ma ograniczoną pojemność, dlatego operator wpuszcza gości tylko w półgodzinnych oknach czasowych, a każdy bilet jest powiązany z konkretną datą i godziną wejścia. Chroni to zarówno kruche wnętrze, jak i komfort zwiedzania — kaplica wypełniona ramię w ramię byłaby nie do zniesienia i nie na miejscu — ale oznacza to, że popularne daty i godziny naprawdę się wyprzedają, szczególnie w letnie weekendy i w dniach wokół Halloween, kiedy Kościół Czas przyciąga tłumy z całego świata.

Międzynarodowi goście, którzy po prostu pojawiają się pod drzwiami, są najczęściej zaskakiwani, stojąc przed długim oczekiwaniem na późniejsze okno lub całkowicie omijając kaplicę w ruchliwy dzień. Rezerwacja z wyprzedzeniem eliminuje to ryzyko: masz potwierdzoną datę i godzinę i przyjeżdżasz z pewnością, że wejdziesz. Monitorujemy dostępność operatora, zabezpieczamy wybrany przez Ciebie termin i często jesteśmy w stanie złapać zwolnione lub anulowane miejsce, gdy Twój preferowany czas początkowo pokazuje się jako pełny. Nie jesteśmy operatorem ani oficjalnym partnerem; oferujemy usługę w Twoim języku, która dba o to, aby stała rezerwacja, o której potrzebie nie wiedziałeś, nie stanęła między Tobą a jednym z najbardziej niezapomnianych widoków w Czechach.

Co obejmuje Twój bilet

Twój bilet jest odświeżająco prosty: jedno wejście z datą i godziną, obejmujące samo Ossuarium w Sedlcu oraz przyległą Katedrę Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Sedlcu, wpisany na listę UNESCO kościół stojący zaledwie kilka kroków dalej. Dla wielu odwiedzających kaplica czas i katedra obok niej stanowią kompletną i satysfakcjonującą wizytę trwającą około godziny.

Słynna katedra św. Barbary, strzelista gotycka świątynia wieńcząca średniowieczne stare miasto oddalone o około trzy kilometry, to osobna atrakcja z własnym wstępem, kupowanym przy jej wejściu lub na jej stronie internetowej — nie wchodzi w skład biletu do kostnicy Sedlec. Jeśli chcesz zobaczyć także stare miasto — a zabytkowe uliczki Kutnej Hory są urokliwe — zarezerwuj czas na krótki przejazd, a my podamy Ci trasę. Nasz bilet do kostnicy sprzedawany jest w standardowej stawce dla dorosłych, obniżonych stawkach dla uprawnionych studentów, młodzieży i seniorów oraz niższej stawce dla dzieci, z całkowicie bezpłatnym wstępem dla najmłodszych. Publikujemy ceny w Twojej walucie, nie podajemy oficjalnych cen operatora ani nie twierdzimy, że jesteśmy jego kasą biletową, a przed zakupem potwierdzamy właściwą taryfę dla każdego członka Twojej grupy.

Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Sedlcu

Tuż obok ossuarium – i w cenie każdego biletu – stoi jeden z najważniejszych budynków w Czechach, którego istnienia większość odwiedzających kaplicę czaszek nawet sobie nie uświadamia. Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jana Chrzciciela powstała jako kościół klasztorny w latach ok. 1290–1320. To ogromna, wczesnogotycka katedra na wzór francuski, niezwykle ambitna jak na swoje czasy i miejsce. Została spustoszona podczas wojen husyckich w 1421 roku i przez blisko trzy stulecia stała jako pozbawiona dachu ruina.

Jej odrodzenie czyni ją niezwykłą. W latach 1700–1709 odbudował ją architekt Jan Blažej Santini-Aichel, geniusz, który wymyślił styl całkowicie własny – „gotyk barokowy”, szczepiący strzeliste żebra, ostre łuki i wertykalny dramatyzm gotyku na lekką, płynną, teatralną wrażliwość baroku. Rezultat jest świetlisty, osobliwy i pogodny, stanowiąc spokojny kontrapunkt dla sąsiedniego ossuarium, a sam w sobie jest pomnikiem światowego dziedzictwa UNESCO. Wejdź do środka choćby na dziesięć minut, będąc na miejscu: po intensywności doznań wśród kości, strzeliste, białe sklepienia katedry są cichą, przestronną ulgą, a razem te dwie budowle opowiadają całą historię Sedlca – śmierć i zmartwychwstanie, ramię w ramię.

Poza Sedlcem: stare miasto Kutná Hora i katedra św. Barbary

Sedlec to tylko jeden zakątek Kutnej Hory, a mając cały dzień, warto pokonać krótki dystans do średniowiecznego starego miasta, oddalonego o trzy kilometry. W średniowieczu było to jedno z najbogatszych miast Europy: wydobywane tu srebro bito na praskie grosze, twardą walutę Europy Środkowej, w królewskiej mennicy we Włoskim Dworze (Vlašský dvůr), a przez pewien czas Kutná Hora rywalizowała bogactwem i znaczeniem z samą Pragą.

To bogactwo wzniosło koronną chwałę miasta — katedrę św. Barbary (Chrám svaté Barbory), poświęconą patronce górników i ufundowaną przez same cechy górnicze. Rozpoczęta w 1388 roku i kontynuowana przez warsztat Parlerów, który budował również praską katedrę św. Wita, to jeden z największych gotyckich kościołów Europy, najeżony łukami przyporowymi i zwieńczony trzema charakterystycznymi, namiotowymi iglicami, z wewnątrz średniowiecznymi freskami przedstawiającymi górników i mincerzy, którzy za nią zapłacili. Wokół niej, chroniony przez UNESCO krajobraz gotyckich i barokowych kamienic nagradza niespieszny spacer, a Włoski Dwór, Kamienny Dom i Czeskie Muzeum Srebra – gdzie można zjechać do prawdziwej średniowiecznej kopalni – dopełniają łatwą, bogatą wycieczkę. Rozsądnym planem jest zobaczyć najpierw ossuarium, w pobliżu głównego dworca kolejowego, a następnie udać się na stare miasto, do katedry św. Barbary i na obiad.

Jak dostać się do Sedlca z Pragi

Kutná Hora to jedna z klasycznych jednodniowych wycieczek z Pragy i nie potrzebujesz do niej samochodu. Bezpośrednie pociągi kursują z głównego dworca w Pradze, Praha hlavní nádraží, do Kutn Hory w około godzinę, a niektóre połączenia wymagają przesiadki w Kolínie. Kluczową rzeczą jest to, że ossuarium nie znajduje się na historycznym starym mieście: stoi w Sedlcu, dzielnicy na północny wschód, tuż obok głównego dworca kolejowego w Kutnej Horze (Kutná Hora hlavní nádraží). Z tego dworca to zaledwie około dziesięciu minut spacerem do kaplicy, co czyni ossuarium najłatwiej dostępnym z zabytków miasta pociągiem — wielu odwiedzających ogląda je jako pierwsze, prosto z pociągu, zanim uda się na stare miasto.

Słynna katedra św. Barbary i średniowieczne uliczki leżą około trzy kilometry dalej. Mały lokalny pociąg wahadłowy (motoráček) kursuje z głównego dworca na stację miejską, Kutná Hora město, blisko centrum, a autobusy miejskie i taksówki również pokonują ten odcinek. Przyjeżdżając z lotniska im. Václava Havla w Pradze, najpierw dotrzyj na główny dworzec autobusem Airport Express lub taksówką, co zajmuje około trzydziestu do czterdziestu minut, a następnie wsiądź w pociąg do Kutn Hory. Ponieważ wejście do ossuarium jest na stałą godzinę, daj sobie komfortowy margines czasu — postaraj się dotrzeć około dwudziestu minut przed swoim okienkiem — a my wraz z potwierdzeniem wysyłamy jasne, proste instrukcje, w tym który pociąg złapać z powrotem do Pragy, aby podróż była jedną rzeczą mniej do ogarnięcia w dniu wyjazdu.

Kiedy odwiedzić — godziny otwarcia, sezony i natężenie ruchu turystycznego

Kostnica jest otwarta codziennie przez większą część roku, ale godziny otwarcia zmieniają się wraz z porami roku. W głębi zimy (od listopada do lutego) można ją zwiedzać mniej więcej od 9:00 do 16:00; w miesiącach przejściowych, marcu i październiku, zamykana jest o 17:00; a od kwietnia do września czynna jest aż do 18:00. Ostatnie wejście zawsze przypada nieco przed podaną godziną zamknięcia, a godziny otwarcia mogą okazjonalnie ulegać zmianom z powodu nabożeństw, prywatnych wydarzeń lub prac konserwacyjnych — właśnie dlatego Twój bilet uprawnia do wejścia w konkretnym, potwierdzonym terminie i o wyznaczonej godzinie, zamiast biletu otwartego.

Ponieważ kaplica wygląda tak samo niezależnie od pogody, wybór terminu tak naprawdę zależy od tłumów, a nie od warunków. Największy ruch panuje w letnie weekendy, święta oraz w okresie poprzedzającym Halloween pod koniec października, kiedy to Kościół Czaszek cieszy się największą popularnością, a wejściówki na konkretne godziny znikają w pierwszej kolejności. Najspokojniejsze wizyty przypadają na poranki w dni powszednie oraz cichsze sezony przejściowe wiosną i jesienią; najwcześniejsze i najpóźniejsze okna wejściowe w ciągu dnia również należą do najbardziej kameralnych. Niezależnie od wybranej daty zasada jest ta sama: zarezerwuj najpierw bez kolejki wejście do ossuarium, a dopiero potem zaplanuj resztę dnia w Kutnej Horze wokół niego.

Zwiedzanie ossuarium

Ossuarium nagradza tych, którzy przyjdą choć trochę przygotowani. Przez cały rok panuje tu chłód i półmrok, do środka schodzi się po schodach, a wnętrze jest zwarte – dlatego wygodne buty i lekka narzutka bardzo się przydadzą. Najcichsze wrażenia zapewniają zazwyczaj najwcześniejsze lub ostatnie okienka wejściowe, a nie środek letniego popołudnia. Zarezerwujcie sobie około trzydziestu do czterdziestu pięciu minut, by chłonąć to miejsce bez pośpiechu, i pamiętajcie przede wszystkim, że znajdujecie się w poświęconej przestrzeni, w której spoczywają prawdziwe ludzkie szczątki: odwiedzających prosi się o ściszenie głosu, spokojne poruszanie się i zachowanie godne każdej świątyni.

Zwróć uwagę na zasady fotografowania – zmieniły się one w 2020 roku i zaskakują wielu gości: od 1 stycznia 2020 roku fotografowanie i filmowanie wewnątrz samej kaplicy kostnicy są zabronione. Parafia wprowadziła zakaz, by przywrócić godność miejscu, które stało się jedynie tłem do selfie, i jest on egzekwowany – wewnątrz należy schować aparaty i telefony, choć swobodnie można fotografować z zewnątrz i otaczający teren. Dostęp dla osób na wózkach inwalidzkich i z wózkami dziecięcymi jest ograniczony ze względu na historyczny, podziemny układ obiektu i stopnie, dlatego jeśli ktoś z Twojego towarzystwa ma potrzeby związane z mobilnością, poinformuj nas przed rezerwacją, a my sprawdzimy najnowsze udogodnienia. Rodziny są mile widziane, a wiele starszych dzieci odbiera kaplicę jako naprawdę fascynującą, jest to jednak miejsce bezkompromisowe i tylko Ty wiesz najlepiej, czy odpowiada młodszym lub bardziej wrażliwym gościom. Zarezerwowana z wyprzedzeniem i odwiedzana z należytą uwagą i szacunkiem, Kostnica w Sedlcu jest tym cichym, wyjątkowym przeżyciem, które potrafi stać się jedną z najbardziej zapadających w pamięć godzin spędzonych przez podróżnika w Republice Czeskiej.